Home/Cursussen/Voortgezet Onderwijs/Oplossingsgericht werken

Oplossingsgericht werken: kleine stappen met grote gevolgen!

Het project "Een mentor voor jaren"

Sinds een jaar wordt met een heel ander mentoraat gewerkt op het Jan van Brabantcollege, Deltaweg. Op deze VMBO-T school krijgt iedere mentor 15-20 leerlingen uit verschillende klassen toegewezen die hij/zij volgt vanaf leerjaar 1 tot aan het eindexamen. De mentor heeft individuele gesprekken met iedere leerling. In het eerste jaar zijn deze gesprekken vooral bedoeld om een samenwerkingsrelatie op te bouwen tussen mentor en leerling. De mentoren hebben bij OCGH Advies een training gevolgd in oplossingsgerichte gesprekken. Uit een eerste evaluatie blijkt dat mentoren, leerlingen en ouders erg tevreden zijn over dit nieuwe mentoraat. Het vernieuwde mentoraat is gestart in leerjaar 1 en bouwt zich geleidelijk uit naar volgende leerjaren

In onderstaand interview vertellen Tini Scheepers (initiator en stimulator) en Aziz Ameziane (leerlingbegeleider) van het Jan van Brabantcollege over dit nieuwe mentoraat.



Waarom een ander mentoraat?

Tini: "Op het Jan van Brabant hebben we een lange traditie met mentoraat. We hebben het mentoraat op verschillende manieren vormgegeven. De laatste jaren werkten we met een mentor die voor één periode (onderbouw of bovenbouw) gekoppeld was aan een klas. Deze manier van werken, overigens zeer gangbaar, leidde tot een aantal bezwaren. Als we keken naar de tijdsbesteding van een mentor, dan bleek dat de verdeling over leerlingen zeer verschillend was. Sommige leerlingen slokten bijna alle tijd op en met sommige leerlingen had de mentor nauwelijks contact. Een ander knelpunt bleek de rolconflicten waarin mentor terecht kon komen. Het kwam nogal weleens voor dat docenten die problemen hadden met een groep, dat probleem afschoven op de mentor: kan jij eens zorgen dat klas 2A wat rustiger is? Dit leidde tot ongemakkelijke gesprekken tussen mentor en klas. Wij vinden dat problemen tussen vakdocent en klas daar ook opgelost moeten worden. Tenslotte zagen we dat mentoren veel uren staken in het mentoraat, maar niet altijd met het gewenst effect voor leerling en school".

"Dit alles leidde ertoe dat we een paar jaar geleden zijn gaan nadenken hoe we ons mentoraat zouden kunnen verbeteren. Hoe kunnen we mentoren effectief inzetten bij de ondersteuning van jongeren? We wilden vooral een impuls geven aan de kwaliteit en continuïteit van de samenwerkingsrelatie met leerlingen. We hebben toen gekozen voor een andere organisatie van het mentoraat. De mentor werkt niet langer met een klas, maar krijgt 15 tot 20 leerlingen uit verschillende klassen toegewezen die hij/zij volgt tot aan het eindexamen. De mentor is voldoende gefaciliteerd om jaarlijks tien gesprekken te voeren met leerlingen. In het eerste jaar is er tijd en gelegenheid voor het opbouwen van een samenwerkingsrelatie. De mentor werkt aan opbouwen van vertrouwen en veiligheid. In de volgende leerjaren heeft de mentor zgn. voortgangsgesprekken. In die gesprekken bespreekt de mentor zaken die voor de leerling van belang zijn. De leerling stelt zelf doelen (voor zijn ontwikkeling en voor het gesprek zelf) en de mentor begeleidt hem in het zoeken naar oplossingen die hem kunnen helpen om het doel te realiseren. Wanneer de ontwikkeling van een leerling voorspoedig verloopt, dan kan de frequentie van de gesprekken minder te zijn. Wel is het belangrijk dat mentor en leerling contact houden. Ook als het goed gaat, is het namelijk fijn om dat te benoemen en de leerling te bevragen hoe hij dat voor elkaar heeft gekregen".

naar boven

Hoe gebruiken jullie OGW in het nieuwe mentoraat?

Tini: "Via OCGH Advies zijn we op het spoort gekomen van oplossingsgericht werken. We hebben ons daarna verdiept in de vele boeken, artikelen en websites die hierover beschikbaar zijn. We kwamen al gauw tot de ontdekking dat deze manier van werken nauw aansluit bij onze visie op leren en ontwikkeling. Oplossingsgericht werken biedt een hele andere benadering dan de gangbare manier van werken. In oplossingsgerichte gesprekken gaat de mentor niet op zoek naar de oorsprong van problemen, maar met oplossingsgericht werken ben je veel meer op de toekomst gericht. Met deze manier van werken maak je snel een volgende stap. Ook de leerling is veel actiever betrokken. Oplossingsgericht werken bleek erg goed te passen in dit vernieuwde mentoraat. Mentoren krijgen een op maat scholingstraject aangeboden waarin zij leren om oplossingsgerichte gesprekstechnieken toe te passen in gesprekken met leerlingen".

"Als iets niet werkt, doe het dan anders"

naar boven

Waar kan je OGW nog meer gebruiken?

Aziz: "In de onderbouw gebruiken we zeer succesvol een oplossingsgerichte aanpak bij pestproblematiek: de zgn.steungroepaanpak van Sue Young. We hebben deze aanpak in korte tijd een paar keer uitgeprobeerd en met resultaat! Ouders belden ons na een week dat het al veel beter ging met hun zoon. De betreffende leerling kreeg steeds meer oog voor kleine verbeteringen. Daardoor slaagden we erin om de negatieve cirkel te doorbreken. De leerling sprak daardoor thuis en op school niet alleen meer over de dingen die niet goed gingen. De leerling zette kleine stappen, maar wel met grote gevolgen. Door meer oog te hebben voor situaties die (bijna) goed gaan, durfde de leerling ook makkelijker initiatieven te nemen in de klas en maakten ook andere kinderen meer contact met hem. Dat was voor mij een grote eye-opener, waardoor ik zelf ook steeds enthousiaster werd over oplossingsgericht werken".

"Dat was voor mij een grote eye-opener"

"Oplossingsgericht werken is niet iets wat je alleen maar in gesprekken met leerlingen kan gebruiken. Bij coaching van docenten is oplossingsgericht werken ook erg goed bruikbaar. Wanneer ik met docenten praat over moeilijke groepen, dan komt oplossingsgericht denken ook van pas. Docenten zijn meestal geneigd om de dingen te benoemen die niet goed gingen in de les. Als je beter kijkt, zie je altijd positieve punten in een les. Als kinderen bijv. de eerste twintig minuten goed hebben gewerkt (…en de laatste 25 minuten hebben zitten stieren), dan is het goed om juist te focussen op de eerste twintig minuten. In de eerste minuten zit wellicht de oplossing voor de rest van de les".

naar boven

Hoe gaan jullie nu verder?

Aziz: "Een nieuwe groep mentoren krijgt de training oplossingsgericht werken aangeboden. Verder zien we dat deze manier van werken zich langzaam uitbreidt naar andere plekken binnen onze school: in lessen, tijdens leerling-besprekingen, tijdens vergaderingen. We doen dat niet door van boven op te leggen, maar door mensen te inspireren. Zo hopen we dat er een flow ontstaat waarin oplossingsgericht werken kans krijgt".

naar boven

Professionele ondersteuning

Voor professionele ondersteuning of meer informatie over deze training OGW kunt u contact opnemen met onze expert OGW in het Voortgezet Onderwijs. De naam van de adviseur wordt boven in de rechterkolom vermeld. Telefonisch is deze adviseur te bereiken op nummer: 0492 - 53 88 55

naar boven

Onze expert:

Oplossingsgericht werken:

Drs. Wilbert van de Heuvel Mail deze adviseur

Storend gedrag leerlingen

In het kader van oplossingsgericht werken heeft Wim Valks, adviseur OCGH Advies, in mei 2010 een marktonderzoek verricht naar storend gedrag van leerlingen. Dit onderzoek is uitgevoerd onder 43 basisscholen, 25 scholen uit het voortgezet onderwijs en 2 ROC's.
U kunt het artikel hier downloaden.

Meer informatie en download artikel
Lid van Business Portal Noord-Brabant