
Basis van deze training zijn de zogenaamde ‘sleutelervaringen’. Dat zijn ervaringen die kinderen in een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling opdoen in de eerste 4 jaren van hun leven. Als kinderen door omstandigheden deze ervaringen niet hebben opgedaan komen ze de basisschool binnen met een beperkte sociale- en emotionele ontwikkeling die zich kan uiten in moeilijk tot spelen komen, snel boos of overstuur zijn, moeilijk af kunnen stemmen met een ander kind enz.
‘Lekker in je vel’ is een integrale aanpak, waarbij gekeken wordt naar de structuur in de klas, de interactie tussen leerkracht en kind en het activiteitenaanbod. Bij de keuze en invulling daarvan wordt steeds gekeken naar sleutelervaringen die kinderen uit de groep nog onvoldoende hebben opgedaan.
Natasja Simons, uit onderstaand interview, heeft meegedaan aan de pilotgroep, waarbij de leerkrachten van groep 3 en 4 zijn vooral bezig geweest met het programma Roos en Tom. De leerkrachten van groep 1 en 2 zijn meer aan de slag geweest met het werken met prentenboeken, activiteiten in de speelzaal en materialen zoals ‘Voelen doe je met je hele lijf’, ‘Speelkriebels’, ‘Doos vol gevoelens’ enz.
Natasja is werkzaam in de onderbouw van basisschool de Rank als bouwcoördinator. Daarnaast verzorgt zij o.a. SoVa-trainingen voor de onderbouw, samen met collega Sjoukje van de Kerkhof-Hylarides.
Vraag 1: Wat was voor jou de aanleiding om aan deze training mee te gaan doen?
"Op school merken we dat er behoefte is aan een sociale vaardigheidtraining, bij zowel ouders, kinderen als leerkrachten. Om in deze behoefte te kunnen voorzien zijn Sjoukje en ik samen aan deze cursus begonnen".Vraag 2: Jullie zijn aan het werk gegaan met een groepje kinderen uit groep 3 en 4. Eerst een aantal lessen uit Roos en Tom om uit te proberen, en daarna de hele lessen-serie met aanpassingen. Kun je iets vertellen over jullie ervaringen met deze aanpak en de aanpassingen die jullie aan de lessen hebben gemaakt?
"Tom en Roos laten elke week een situatie zien die dicht bij de leefwereld van de kinderen ligt. Ze laten vaak eerst zien hoe het niet hoort, wat voor veel kinderen een herkenbare manier van reageren is. De kinderen kunnen vervolgens oplossingen aandragen. Hierbij doen ze gemakkelijk succeservaringen op, omdat de doelen voor die bijeenkomst al besproken zijn. Daarna laten Tom en Roos zien hoe het anders kan. De methode is dus sterk gericht op model-leren en op succeservaringen. Mede hierdoor zit er al snel een positieve sfeer in de groep waarin kinderen veel durven. Daarnaast vinden de kinderen de rollenspelen doorgaans grappig en de spellen en verhaaltjes erg leuk"."Wanneer we de handleiding keurig volgen, besteden we best wat tijd aan gespreksvoering. Hoewel er van kinderen wordt gevraagd om zich in te leven (‘wat zou jij doen’) vind ik dit vooral een cognitief proces. Sociale vaardigheden zijn echter ook verbonden aan gevoel en ervaring. Om deze gebieden meer te prikkelen, hebben wij ervoor gekozen om bij elke les een paar Energizers te zoeken, die we naar behoefte in kunnen zetten. Ook werken we aan individuele doelen. ‘Wat is voor jou belangrijk, waar wil jij komende week aan mee gaan oefenen?’. Hierdoor raken de kinderen meer bewust betrokken bij de training".Vraag 3: Wat heeft het opgeleverd voor de kinderen?
"Het merendeel van de kinderen lijkt baat te hebben bij de training. We merken bij hen een serieuze houding tijdens de training en horen via leerkracht en/of ouders positieve geluiden. Natuurlijk zijn er verschillen. De teruggetrokken kinderen lijken het gemakkelijker op te pakken dan de acting-out kinderen. Daarnaast hebben de ouders een grote invloed. Kinderen waarbij thuis regelmatig aandacht aan de training, gaan doorgaans meer vooruit. Over het algemeen zijn wij erg te spreken over de ontwikkeling die kinderen doormaken. Van de succesverhalen krijgen we vooral te horen dat kinderen lekkerder in hun vel zitten, actiever zijn in het contact met anderen en beter voor zichzelf opkomen".Vraag 4:Hoe verliep de afstemming met ouders?
"Wanneer kinderen aangemeld worden voor een sociale vaardigheidstraining, houden wij een intakegesprek met de ouders. Hierbij vragen we natuurlijk naar mogelijke leerdoelen, maar ook zijn we geïnteresseerd in bijvoorbeeld de hobby’s van een kind. De informatie de we hiermee opdoen gebruiken we in de eerste trainingen om snel een vertrouwensband met de kinderen op te bouwen"."Halverwege de training houden we een tussentijdse evaluatie met de ouders, om te kijken hoe de huiswerkopdrachten verlopen, hoe ouders de training ervaren en of er veranderingen merkbaar zijn. We doen dit in een persoonlijk gesprek. Dit moment vinden wij erg belangrijk om de training bij ouders onder de aandacht te houden. Bovendien is het belangrijk om een ‘kort lijntje’ te hebben met ouders, omdat kinderen soms heftig reageren op een training. (bijvoorbeeld van vrij teruggetrokken naar een stukje brutaler) ""Aan het einde van de training vragen we ouders om een schriftelijke evaluatie, gericht op zowel de ontwikkeling van het kind als op de training in het algemeen. Als ouders behoefte hebben aan een eindgesprek kunnen ze dit (o.a. via het formulier) aangeven".Vraag 5: Hoe verliep de afstemming met de groepsleerkrachten? (Wat kwam je daarin tegen? Hoe heb je dat aangepakt?)
"Leerkrachten kunnen ons benaderen als ze een leerling hebben die mogelijk in aanmerking komt voor een SoVa-training. Er volgt dan een gesprekje en eventueel een observatie. Als we denken dat de leerling hier baat bij kan hebben, wordt dit aan ouders voorgelegd.. Overigens kan het ook zo zijn dat ouders om de training vragen". "Als er een leerling bij de training komt, krijgt de leerkracht een map met alle groepslessen erin. Hieruit wordt elke week een klassikale les gegeven, waarin dezelfde doelen naar voren komen als in de training van die week. De inhoud van deze map, de werking van de training en de doelen voor de leerling worden met de leerkracht besproken. Na elke bijeenkomst mailen wij de leerkrachten de hoofdlijnen en eventuele bijzonderheden uit de training".Vraag 6: Hoe gaan jullie komend schooljaar door?
"Het komende schooljaar starten we wederom met een training voor groep 3. In de tweede helft van het schooljaar willen we een training geven voor leerlingen uit groep 2. Dat wordt de eerste keer dat Tom en Roos de kleuters bezoeken. Om de sociale vaardigheden extra kracht bij te zetten, hebben we in de in alle kleutergroepen 6 omgangsregels gemaakt. Elke omgangsregel wordt in een periode van twee weken centraal gezet. Er komen pictogrammen in de klas te hangen en er wordt aandacht aan besteed in sociaal-emotionele lessen als leefstijl. Ook gaat er informatie met ouders mee over de afspraken die gelden en de manier waarop we daaraan werken". "In de tweede helft van het schooljaar, wanneer de SoVa training gaat lopen gaan alle groepen 1/2 de groepslessen geven. Ongeacht of ze leerlingen in de training hebben. Op deze manier wordt er een duidelijke lijn uitgezet voor de leerlingen, zowel op in de klas als op het plein en in de gangen".Vraag 7: Wat heeft de training je opgeleverd? (Waar heb je het meeste aangehad?)
"Met andere ogen kijken naar gedrag van kinderen De training gaat er namelijk vanuit dat elk kind in een gezonde ontwikkeling bepaalde sleutelervaringen op doet. Bijvoorbeeld rondom sleutelervaring 1 ‘bestaansbevestiging’ , is het belangrijk dat kinderen regelmatig hun naam in een positieve zin horen noemen, dat ze weten dat ze welkom zijn in het gezin of op school en dat ze met aandacht ‘gezien’ worden. Wie niet ‘gezien’ wordt heeft ook moeite met het imiteren van sociaalvaardig gedrag. Dan gaat de ontwikkeling niet meer vanzelf". "Een andere sleutelervaring gaat over ‘het weet krijgen van jezelf en van andere kinderen’. Kinderen ervaren hoe het is om iets samen te doen, gevoelens bij zichzelf en anderen te herkennen en hoe het is om aandacht te delen. Door naar kinderen te kijken met de sleutelervaringen in je achterhoofd is het makkelijker om tot een gepaste aanpak te komen. Niet alleen in je interactie met dit kind, maar ook in de structuur en de hulp die je ze aanbiedt". "Voorbeeld: Laura laat zich op de kop zitten door Sander. Hij heeft een bal afgepakt. Ik kan Laura aanmoedigen om Sander hierop aan te spreken. Ik kan Sander corrigeren en hem de bal terug laten geven. Maar ik kan ook de emoties achter het gedrag van de kinderen benoemen zonder oordeel. Vervolgens kan ik met bijvoorbeeld Laura gaan oefenen hoe ze hierop mag reageren. Misschien doe ik het eerst voor, ga ik de bal van Laura afpakken zodat ze kan oefenen en gaan we vervolgens samen naar Sander. En als we klaar zijn kan ik tegen Laura zeggen ‘de volgende keer wil ik je graag weer helpen’". "Het is net een stapje meer dan ik voor de training gewend was om te zetten. En natuurlijk is dit niet haalbaar bij elk akkefietje in de klas. Dat is ook niet nodig. Het is een kwestie van goed kijken welke kinderen hier echt mee geholpen zijn".Vraag 8: Wat vind je verder nog belangrijk om te vertellen?
"Voor ons is het heel belangrijk geweest om de lessen van Roos en Tom aan te passen tot iets ‘eigens’. Vooral het toevoegen van activiteiten die waarbij kinderen zelf ervaringen opdoen, hebben wij als heel zinvol ervaren". naar bovenDe basistraining is gestart op 12 januari j.l. Aanmelden voor deze training is dus helaas niet meer mogelijk. De data voor de nieuwe training zullen over enige tijd op de website bekend worden gemaakt.
Wilt u nu al meer informatie over de training Lekker in je vel, dan kunt u contact opnemen met een van onze experts. De namen van deze adviseurs worden boven in de rechterkolom vermeld. Telefonisch zijn deze adviseurs te bereiken op nummer: 0492 - 53 88 55
naar boven
In het kader van oplossingsgericht werken heeft Wim Valks, adviseur OCGH Advies, in mei 2010 een marktonderzoek verricht naar storend gedrag van leerlingen. Dit onderzoek is uitgevoerd onder 43 basisscholen, 25 scholen uit het voortgezet onderwijs en 2 ROC's.
U kunt het artikel hier downloaden.